Elke uitspraak of uitdrukking die bepaalde (groepen) mensen als ‘minder’ afschildert, bijvoorbeeld op basis van huidskleur, religie, seksuele geaardheid, geslacht of gender, nationaliteit of etniciteit, valt bij Kijkwijzer onder discriminatie. Als dit in een productie voorkomt en de discriminerende uitspraak of actie wordt niet direct afgekeurd of afgestraft, dan wordt het bijbehorende pictogram vertoond.
Risico’s
Ze gaan het als normaal zien
Als discriminatie in de media wordt neergezet als iets stoers of cools, dan bestaat de kans dat kinderen dit als normaal gaan zien of het zelfs overnemen.
Daarnaast kan het zien van discriminerende uitingen jegens of negatieve stereotypering van de eigen groep negatieve gevolgen hebben voor het zelfbeeld en de zelfwaardering van jongeren. Ook algemener kan het ervaren van discriminatie nadelige gevolgen hebben voor het welzijn van jongeren doordat het leidt tot gevoelens van stress en andere negatieve emotionele disposities (Appel & Weber, 2021; Benner et al., 2018; Pennekamp, 2007)
De ervaring van discriminatie is een perceptie die niet overeen hoeft te stemmen met de behandeling of bejegening als bedoeld door de actor. Kijkwijzer hanteert dan ook een brede definitie van discriminatie.
Seksisme
Seksisme of vrouwonvriendelijkheid is ook een vorm van discriminatie, en het zien van seksisme in media kan schadelijke effecten hebben. Dat blijkt uit onderzoek. Denk aan muziekclips waarin vrouwen als lustobject worden neergezet: dit kan leiden tot negatief denken over vrouwen.
Onderzoek wijst uit dat seksisme in de media op zowel jongens als meisjes mogelijk schadelijke effecten kan hebben. Bijvoorbeeld het kijken naar videoclips kan bijdragen aan de vorming van seksistische attitudes. Seksisme wordt in de clips vaak in een positief daglicht geplaatst, het wordt uitgevoerd door idolen, hetgeen een belangrijke voorwaarde is voor grote media-effecten. Dit kan leiden tot negatieve attitudes ten aanzien van de vrouw (Nikken, 2009).
Blootstelling aan seksuele objectivering van vrouwen in de media blijkt vooral meisjes in de vroege adolescentie negatief te beïnvloeden (Aubrey, 2006). De objectivering van vrouwen in de clips kan verschillende effecten hebben. In de eerste plaats kunnen de seksistische normen die de clips verkondigen via een proces van priming ‘geïnternaliseerd’ worden. Dit kan bij zowel mannen als vrouwen gebeuren.
Onderzoek naar media- effecten bij jongeren op het gebied van middelengebruik en seksualiteit staat korter op de wetenschappelijke agenda evenals onderzoek naar effecten op het gebied van discriminatie (zie bijv. Appel & Weber, 2021) en is de afgelopen decennia eveneens grondiger in het systeem verwerkt.
Afbeeldingen: Header The Boy in the Striped Pyjamas (Walt Disney), screenshot Antebellum (Splendid Film)
